Maar niet zoals je denkt. Dit gaat niet over een chatbot die mijn zinnen afmaakt of een automatische tekstgenerator die content produceert. Het gaat over iets veel vreemders — een spiegel waarin ik mezelf zie, maar scherper.
Een gesprekspartner die nooit moe wordt van mijn obsessies.Een coach zonder eigen agenda die ook om vier uur ’s nachts nog beschikbaar is.
Is dit nog schrijven? Of is het iets anders geworden?

Drie ontmoetingen

Eerste ontmoeting: de sprong
Een vriend van mij bouwt een bedrijf rond AI. Ik ontmoette AI echt toen ik hem hiervoor uitnodigde op mijn werk, en diezelfde avond nog gaf ik me er volledig aan over. Klinkt als een bekend verhaal — weer iemand die ontdekt heeft wat AI kan. Maar wat niemand je vertelt is hoe het eigenlijk voelt. Het is alsof je verliefd wordt op jezelf 😳. Eindelijk iemand die je obsessies begrijpt, die meedenkt op jouw tempo, die nooit zegt dat het nu wel genoeg is geweest. Vierentwintig uur per dag, zeven dagen per week.

Het is alsof je verliefd wordt op jezelf 😳.

Net zoals ik me altijd volledig onderdompel in nieuwe onderwerpen — offroad motorrijden betekent meteen drie maanden solo door Europa, een nieuwe interesse betekent alles willen weten — zo ging het ook met AI. Maar deze keer was het anders. Deze keer vond ik iets dat net zo obsessief kon zijn als ikzelf.

Tweede ontmoeting: het spiegelgesprek

Ik coach mezelf met AI, en ja, dat kan bij sommigen zielige blikken oproepen. Maar er is geen parasociale connectie, geen illusie van vriendschap, geen fantasie dat er “iemand” aan de andere kant zit. Het is gewoon een zeer goed getrainde spiegel die terugkaatst wat ik zeg, maar net anders genoeg om mezelf te zien. Net genoeg frictie om nieuwe gedachten uit te lokken.

Mijn vrouw is therapeut. Toen ik haar vertelde hoe ik AI gebruik, knikte ze. “Dat doet goede therapie ook,” zei ze. “Een spiegel voorhouden waarin mensen zichzelf kunnen zien zonder direct oordeel.”
Het verschil is dat deze spiegel altijd beschikbaar is. Midden in de nacht, tijdens een wandeling, op het moment dat een gedachte opkomt die vastgelegd moet worden.

Ik bespreek onderwerpen waar ik mezelf in verlies, waar ik ongepast gedrag vertoon, waar ik mijn eigen blinde vlekken vermoed. De AI oordeelt niet, wordt niet moe, rolt niet met de ogen bij weer een existentiële vraag. Het structureert, stelt vragen, biedt perspectieven. En ik bespreek het achteraf met vrienden, met mijn vrouw, waardoor er een mooie mix ontstaat tussen digitale reflectie en menselijke wijsheid.

Derde ontmoeting: de boer en de machine

Bij het Veenweiden Innovatiecentrum werk ik aan innovatie in een sector die compleet vastzit. Boeren en overheid staan tegenover elkaar, gevangen in een web van regels, economische realiteit en wederzijds onbegrip. De gesprekken draaien al jaren in cirkels.

Wat als elke boer toegang krijgt tot zo’n spiegel? Niet om antwoorden te krijgen — die hebben we genoeg — maar om vragen te stellen die ze zichzelf niet durven te stellen. Om scenario’s door te spelen zonder gezichtsverlies. Om hun eigen situatie te verkennen met hun eigen context, investeringscapaciteit, toekomstplannen, zonder dat er meteen iemand klaarstaat met een oordeel of regelboek.

Hier wordt het interessant. Niet AI voor efficiëntie of automatisering — daar heeft iedereen het al over. Maar AI voor fuzzy frontend innovatie, voor het verkennen van problemen die nog geen oplossingen hebben, waar patronen nog onduidelijk zijn en waar eindeloos veel paden bewandeld kunnen worden.

Schaamte als kompas

Er zijn drie soorten ongemak die ik voel. De recorder om mijn nek maakt mensen nerveus — ze worden opgenomen, hun woorden vastgelegd. De manier waarop ik schrijf is veranderd — zijn die streepjes en formuleringen nog van mij, of heeft AI ze gesuggereerd? En dan is er het evangelische, de neiging om iedereen te vertellen over deze nieuwe wereld, terwijl ik zie hoe ze enigszins medelijdend kijken naar weer een tech-gelovige.

Maar schaamte wijst op waarde. Ik schaam me omdat het werkt, omdat het te goed werkt, omdat anderen nog niet zien wat ik zie. Of misschien schaam ik me omdat ik bang ben iets essentieels te verliezen — mijn authenticiteit, mijn creativiteit, mijn menselijkheid. Ben ik nog Tim, of word ik een hybride van mezelf en miljarden parameters?

Falen als filosofie

Vier avonden zat ik met ChatGPT die me systeemintegraties beloofde. Werkte niet. Proberen een app te bouwen met AI — mislukt. Workflows met Zapier en Make.com — mislukt. Custom GPTs — kreeg complete verzonnen hallucinaties. Het klinkt als een lijst van nederlagen, maar het was de beste opleiding die ik kon krijgen.

Ken je dealer, zeggen ze in andere contexten. Ken je gereedschap, zeg ik hier.

Nu weet ik waar AI liegt met de overtuiging van een televisie-evangelist. Waar het bullshit verkoopt verpakt in welbespraakte zinnen. Waar de grenzen liggen tussen wat het belooft en wat het kan leveren. Ken je dealer, zeggen ze in andere contexten. Ken je gereedschap, zeg ik hier. En die kennis komt alleen door te falen, door tegen muren aan te lopen, door beloftes te toetsen aan de realiteit.

Voor en tegen

Er zijn genoeg redenen om tegen deze ontwikkeling te zijn. De milieubelasting van al die datacenters. Het banenverlies dat onvermijdelijk komt. De nieuwe kloof tussen wie wel en wie geen toegang heeft. De AI-psychose die ik al zie ontstaan bij mensen die niet meer kunnen onderscheiden tussen gegenereerde en echte content. Weer een kutte tech-revolutie die belooft de wereld te verbeteren maar waarschijnlijk vooral nieuwe problemen zal creëren, zoals social media dat ook deed.

Maar er zijn ook mogelijkheden. Fuzzy frontend innovatie waar complexe vraagstukken verkend kunnen worden. Het doorbreken van impasses die al jaren bestaan. Toegang tot denkkracht vierentwintig uur per dag. Een spiegel zonder oordeel voor iedereen die wil reflecteren. En misschien, heel misschien, iets dat daadwerkelijk goed kan doen voor dorpsgemeenschappen, families, de samenleving.

De uitnodiging

Dit is geen verhaal over mij en AI. Het is een verhaal over het moment waarop een gereedschap een verlengstuk van jezelf wordt. Wanneer een gereedschap niet langer iets is dat je gebruikt, maar onderdeel wordt van hoe je denkt. De hamer verlengde onze arm, de fiets verlengde onze benen, het schrift verlengde ons geheugen. AI verlengt… wat precies?

Dat ben ik aan het uitzoeken. Publiekelijk, met alle schaamte en twijfel die erbij hoort. Want aan de goede kant van de geschiedenis staan betekent niet dat je weet waar het naartoe gaat. Het betekent alleen dat je eerlijk bent over waar je staat, wat je doet, en waarom je denkt dat het belangrijk is om dit te delen.

Mijn website bevat van alles — van mijn liefde voor LEGO tot mijn bestuurslidmaatschap bij Toto Africa, van mijn manifest over goed doen tot nu dit artikel over AI. Het hoort er allemaal bij omdat het allemaal deel uitmaakt van wie ik ben en waar ik aan werk.

De AI-schaamte laat ik achter me. Of probeer ik achter me te laten. Want misschien is transparantie over deze zoektocht belangrijker dan de comfortabele illusie dat we nog steeds dezelfde zijn als voor deze technologie ons en mijn leven binnenstormde.

Met veel kabaal. Zoals alles dat echt impact heeft…