Probeer het maar eens: in een Amerikaanse podcast uitleggen wat veen is. Ik mocht het doen in aflevering 30 van How New Things Get Done. The 1%ers, op uitnodiging van Shana en Darrell. Mijn eerste poging? "The quickest version is swamp." Moeras dus. Moeras waar wij Nederlanders al duizend jaar het water uit pompen, zodat er koeien op kunnen lopen.

Shana dacht meteen aan romannetjes waarin ze turf in de kachel gooien. Niet helemaal fout. Dat hebben we ook gedaan. Daarom hebben we nu plassen waar ooit land lag.

Een stapel problemen

Wat ik merkte: pas als ik het aan buitenstaanders uitleg, zie ik hoe hoog de stapel eigenlijk is. Droog veen klinkt in en zakt, een tot twee centimeter per jaar, met wegen, riolen en kabels erin. Het stoot CO2 uit, gewoon door daar te liggen. Er groeit vooral gras, dus er lopen koeien, dus er is stikstof. En dan zijn er nog de weidevogels, met een Europese boete als we ze niet beschermen.

Best veel.

Elk van die problemen heeft zijn eigen pilaar, met zijn eigen mensen en zijn eigen geld. En die pilaren praten nauwelijks met elkaar. Darrell lachte. Hij kende het uit Wales.

Wie moet als eerste winnen?

Toen zei Darrell iets wat ik nog steeds niet kwijt ben. Als elke partij tegelijk moet winnen, gebeurt er niets. "Some are going to have to win first." En wie gewonnen heeft, helpt daarna de volgende.

Dat schuurt in Nederland, waar we graag iedereen gelijk houden. Ik heb hem gezegd dat ik het meeneem. Wat het voor ons betekent? Ik weet het nog niet. Het laat me alleen niet los.

Shana voegde er iets aan toe: ondernemerschap alleen is niet genoeg. Er zijn veel starters en weinig afmakers, en je zoekt de mensen die het écht doen. Eerlijk? Veel boeren in het midden, met honderd koeien en een lening bij de bank, zijn vooral boer. Het kan dus best iemand van buiten zijn die het eerst laat zien.

Wat ik zelf heb geleerd

Toen ik drie jaar geleden begon, dacht ik dat wij bij het Veenweiden Innovatiecentrum dit probleem moesten oplossen. Inmiddels weet ik beter. Dat is goed voor mijn gezondheid 😉

Het garbage can-model hielp me. Verandering ontstaat als drie stromen samenkomen: mensen zien een probleem, er ligt een oplossing, en de politiek is er klaar voor. Het probleem verkopen is niet onze taak. De politiek ook niet. Onze taak is dat er oplossingen op de plank liggen als het moment komt: ruwe diamanten voor ondernemers, en een lijst van wat de overheid moet veranderen om ze kansrijk te maken.

Twee dingen helpen me daarbij. We organiseren onze eigen oppositie, dus links, rechts en natuurbeschermers aan één tafel. En als iemand zegt "dat kan niet", zeg ik: "Zet het op de lijst als innovatievraag." Het klinkt als niks. Toch opent het elke keer een gesprek.

Luister zelf

Met dank aan Mikey Bath, die ons aan elkaar voorstelde. Het gesprek duurt ruim een uur.

En jij: wie zou bij jou als eerste mogen winnen?

We hebben het nauwelijks over AI gehad. Volgens Shana verdient dat alleen al een compliment.

Luister aflevering 30: Water Vs Tradition